Wznoszenie, przebudowa, zmiana przeznaczenia i rozbiórka obiektów budowlanych (np. budynków) wymagają pozwolenia na budowę. Dotyczy to jednak tylko tych przypadków, w których krajowe przepisy budowlane Nadrenii-Palatynatu nie stanowią inaczej, jak w katalogu przedsięwzięć niepodlegających pozwoleniu na budowę, w procedurze zwolnienia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę oraz przedsięwzięć niepodlegających nadzorowi budowlanemu.

Pozwolenie na budowę należy wydać, jeżeli przedsięwzięcie nie jest sprzeczne z przepisami prawa budowlanego lub innymi przepisami prawa publicznego. Wniosek o wydanie pozwolenia na budowę (wniosek budowlany) należy złożyć w niższym urzędzie nadzoru budowlanego.

Dokumenty budowlane, które należy przedłożyć wraz z wnioskiem o pozwolenie na budowę, wynikają w szczególności z rozporządzenia krajowego w sprawie dokumentów budowlanych i kontroli technicznej. Wniosek o pozwolenie na budowę i dokumenty budowlane muszą być zatwierdzone przez autora projektu, który w przypadku wniosków dotyczących budynków musi posiadać uprawnienia do przedkładania dokumentów budowlanych.

Zezwolenie na budowę jest ważne przez cztery lata. Termin ten można przedłużyć na wniosek. Wniosek musi zostać złożony przed upływem terminu.

Dokumentacja budowlana musi być sporządzona przez projektantów posiadających odpowiednią wiedzę fachową i doświadczenie. Za dokumentację budowlaną dotyczącą wznoszenia i przebudowy budynków podlegających obowiązkowi uzyskania pozwolenia na budowę odpowiedzialność ponosi zasadniczo projektant uprawniony do składania wniosków budowlanych.

Wniosek o wydanie pozwolenia na budowę (wniosek budowlany) powinien zostać złożony przez inwestora w urzędzie nadzoru budowlanego. Wraz z wnioskiem budowlanym należy przedłożyć wszystkie dokumenty niezbędne do oceny projektu i rozpatrzenia wniosku (dokumentacja budowlana). Dopuszcza się możliwość dostarczenia poszczególnych dokumentów budowlanych w późniejszym terminie. Organ nadzoru budowlanego niezwłocznie przekazuje wniosek o pozwolenie na budowę do władz gminnych i, w razie potrzeby, zwraca się o wydanie zgody lub akceptacji gminy zgodnie z ustawą o budownictwie, która niezwłocznie zajmuje stanowisko w sprawie projektu.

Odwołanie, a następnie skarga zgodnie z ustawą o sądownictwie administracyjnym (VwGO).

Władze nadzoru budowlanego mają obowiązek sprawdzić w ciągu 15 dni roboczych od otrzymania wniosku o pozwolenie na budowę, czy 

1. wniosek o pozwolenie na budowę i dokumentacja budowlana są kompletne,
2. należy zaangażować inne organy lub instytucje oraz
3. należy skorzystać z pomocy ekspertów

. Jeśli wniosek o pozwolenie na budowę jest niekompletny lub zawiera inne istotne braki, organ nadzoru budowlanego wezwie inwestora do uzupełnienia wniosku w odpowiednim terminie. Jeśli braki nie zostaną usunięte w wyznaczonym terminie, wniosek uznaje się za wycofany.

Kwestie dotyczące niezbędnej dokumentacji budowlanej reguluje rozporządzenie krajowe w sprawie dokumentacji budowlanej i kontroli technicznej (BauuntPrüfVO) . Zgodnie z § 1 BauuntPrüfVO do wniosku o pozwolenie na budowę należy dołączyć następujące dokumenty:

1. plan sytuacyjny (§ 2),

2. rysunki budowlane (§ 3),

3. opis budowy (§ 4),

4. uzasadnienie techniczne (§ 5),

5. przedstawienie systemu odwodnienia działki (§ 6),

6. w przypadku przedsięwzięć budowlanych na terenach pozamiejskich – wyciągu z urzędowej mapy topograficznej w skali 1:25 000 z zaznaczeniem działki przeznaczonej pod zabudowę.

Zakres, treść i liczba dokumentów budowlanych zależą od danego projektu. Dokumentacja budowlana musi zawierać informacje o wszystkich autorach projektu. Na planie sytuacyjnym i na każdym rysunku budowlanym, oprócz numerycznego oznaczenia skali do kalibracji, musi znajdować się również graficzna skala, o ile nie istniejące linie pomiarowe umożliwiają kalibrację. Należy na niej podać rzeczywiste odległości. Organ nadzoru budowlanego może zrezygnować z poszczególnych dokumentów budowlanych lub informacji w nich zawartych, jeśli nie są one niezbędne do oceny projektu. Może on zażądać dodatkowych dokumentów budowlanych, a także wykresów, zdjęć lub modeli, jeśli są one niezbędne do oceny projektu.

Jeśli oprócz pozwolenia na budowę wymagane są dodatkowe decyzje urzędowe (np. zezwolenia dotyczące ochrony zabytków, decyzje dotyczące ochrony wód lub ochrony przyrody), dokumenty niezbędne do ich uzyskania należy przedłożyć wraz z wnioskiem o wydanie pozwolenia.

Za wydanie pozwolenia na budowę pobierane są opłaty, których wysokość zależy zasadniczo od rodzaju zatwierdzonego projektu. Opłaty te są pobierane zgodnie z rozporządzeniem krajowym w sprawie opłat i wynagrodzeń za czynności urzędowe i usługi zgodnie z prawem budowlanym (specjalny wykaz opłat). 

przelewem bankowym

Wniosek o wydanie pozwolenia na budowę należy złożyć w niższym urzędzie nadzoru budowlanego.